Đình AN KHANH.

Đình An Khánh nằm cách bến phà Thủ Thiêm Khoang 300m,cạnh đường Lương Định Của,trục đường chính của Thủ Thiêm từ bến phà đến đường Trần Não và Giồng Ông Tố.Từ đường này vào đình phải theo một con hẻm dài khoảng hơn 100m.Đình nằm giữa một khu dân cư đông đúc.Đây là ngôi đình duy nhất trên địa bàn phường An Khánh,tương ứng với cấu trúc truyền thống trước đây là mỗi làng một đình.Không rõ đình An Khánh được thành lập vào năm nào.Theo lời kể lại của những cụ già tuổi khoảng 80-90 tuổi thì lúc họ còn trẻ,đình đã có rồi.Theo Hải Đường,trong bài”Ngày Xuân Du khảo những chứng tích lịch sử quí hiếm ở quận 2”.Thì đình An Khánh được khai lập trong khoảng thời gian từ năm 1679 đến 1725. Chính điện của ngôi đình được cất theo loại nhà tứ trụ,lợp ngói với khung nhà gỗ,tường gạch.Mái đình không uốn cong nhưng bốn góc có tượng rồng và trên đỉnh nóc có hình lưỡng long chầu nguyệt. Đình quay mặt về hướng đông.Phía trước chính điện là võ ca rộng rãi với sân khấu để hát khi cúng Kỳ Yên và các ngày lễ khác. Trước sân đình có hai miễu thờ nhỏ thờ Thần Nông và Thổ Chủ. Trong chính điện,tương tự như các đình khác,ngoài bàn thờ chính thờ Thần Hoàng Bổn Cảnh còn có các bàn thờ Tả ban,Hữu ban,Tiền Hiền,Hậu Hiền,Tiên Sư, Bạch Mã thái giám,Chiến Sĩ trận vong,Bạch Hổ chơn thần.Đặc biệt trong gian giữa chính điện còn có bàn Tam bảo thờ Phật và gian bên có bàn thờ Quan Thánh,Đức Thánh Trần.Bàn thờ Tam và bàn thờ Quan Thánh đã có từ xưa.Riêng bàn thờ Đức Thánh Trần mới được lập từ sau năm 1975.Trước ngày Giải Phóng,việc thờ cúng ở đình An Khánh được giữ theo đúng truyền thống.Sau ngày Giải Phóng,các cụ trong Hội đình có suy nghĩ là đình thờ vị thần mà không rỏ là ai ,chẳng biết như thế có bị xem là mê tín không.Chính vì thế,các cụ quyết định nên thờ thêm những vị mà mình biết trong lịch sử và các cụ đã lập thêm bàn thờ Trần Hưng Đạo,vị tướng đánh thắng quân Mông Nguyên vào thế kỷ XIII.Tuy vẫn thờ Đức Thánh Trần nhưng đình không liên hệ với những đền thờ Đức Thánh Trần ở thành phố hay nơi khác.Đình cũng không tổ chức cúng riêng Đức Thánh Trần, mà chỉ cúng trong những ngày lễ của đình. Trước kia,ở phía trước chính điện và nhà võ ca có một khoảng sân trống trước Mộ Ông(người được người dân xem là Thần thành hoàng của làng).Khu phía Đông đình có nhiều mồ mả.Cổng đi vào thì ở phía Nam của đình.Từ cổng vào đình có một sân rộng và có cây đa lớn.Ngày xưa khi cúng Kỳ Yên,dân chúng đến tụ tập buôn bán thức ăn,nước uống trên sân này. Trước ngày Giải Phóng,chính quyền củ lấy một phần đất sân đình để xây Trung tâm Phát triển Cộng đồng và đốn mất cây đa.Phần đất mồ mả phía Đông cũng bị lấy để cất một trạm gác cho lực lượng Nhân Dân Tự Vệ lúc đó.Sau Giải Phóng các ngôi nhà vá phần đất này do chính quyền quản lý.Ngôi nhà trước đó là Trung Tâm Phát Triển Cộng Đồng thì được cấp cho các viên chức,còn trạm gác được dân biến thành nhà ở.Để chống lại việc lấn chiếm của những người ở chung quanh,Hội Đình cho xây tường bao quanh mộ Ông để bảo vệ.Toàn bộ cơ sở của đình được dùng làm nơi thờ cúng,ngoại trừ gian nhà nhỏ sát cạnh được dùng làm nơi ở của người trông giữ đình. Đình An Khánh được trùng tu lớn vào khoảng thập niên 1980.Trước kia mái đình lợp ngói âm dương,nhưng theo thời gian,rui,mè bằng gỗ dần bị mục,mối mọt ăn,mái bị hư hỏng,dột nhiều.Đình được lợp lại bằng loại ngói tráng men.Cột kèo vẫn giữ như cũ trừ một vài cây kèo bị mục phải thay.Cửa đình được làm bằng sắt cho chắc chắn.Nền chánh điện được nâng lên khoảng 60cm để được cao ráo.Vì thế,những viên đá tảng hình trụ kê chân cột bây giờ đã bị vùi lấp,không còn thấy được.Vách tường được xây từ xưa vì ở chân còn những lớp gạch xây hình vòm để chịu lực.Kinh phí để trùng tu đình do bá tánh đóng góp bằng tiền,cộng với số tiền quỷ đình tích lũy được trong nhiều năm.Hồi xưa đình An Khánh không có bia ông Hổ.Lần trùng tu này cũng làm bia đắp nổi hình ông Hổ ở đối diện với chính điện,chỗ sân khấu. Trong đình còn lại một số hiện vật cổ như bàn thờ bằng gỗ.bài vị chữ Thần để thờ ở bàn thờ chính do Hội Quyến Hữu ở Sài Côn cúng(không rõ năm nhưng ta biết địa danh Sài Côn là cách dùng rất xưa),hai bức hoành phi "quốc gia an khánh","Vạn vật hàm hanh"do Mộc Ân,các chủ đò cúng năm 1858. Đình có Hội đình chăm lo việc giữ gìn,tu bổ và tổ chức các lễ cúng tế.Hội gồm những người thành tâm và có nhiệt tình đóng góp công sức cho đình. Đình không có sắc thần do vua phong.Tuy nhiên,đình còn lưu giữ một mảnh lụa,có thêu các chữ nho:"Bình Dương huyện,Gia Định tỉnh,Tân Bình phủ,Bình Trị tổng,An Lợi xã,Trần Thống Quân Hà Quảng Thống sư,danh lộc trị thủy bộ chi thần,tước sắc Bổn cảnh thần hoàng".Không rõ mảnh lụa có từ thời nào nhưng theo nhiều bậc cao niên,nó được cấp từ thời Tự Đức,vào đợt vua ban sắc phong cho nhiều đình trong Nam.Tuy nhiên,cho đến nay cũng chưa thấy tài liệu nào cho biết nguồn gốc mảnh lụa và nó được đưa đến đình An Khánh trong hoàn cảnh nào và vào thời điểm nào.Tấm lụa này được dân làng địa phương xem trọng như một sắc thần,được giữ trong tráp,đặt trên bàn thờ chính và chỉ được mở ra vào dịp lễ cúng Kỳ Yên hàng năm.Ngoài ra,hiện nay đình cũng còn lưu giữ một chiếc ấn lớn hình vuông khắc 6 chữ Hán"Quan Thánh đế quân linh bửu",không rõ niên đại của chiếc ấn này và vì sao nó được lưu giữ trong đình An Khánh. Ta cũng không biết rõ vị Thần Thành hoàng bổn cảnh của đình An Khánh có danh hiệu là Trần Thống quân Hà Quảng thống sư là ai.Tuy nhiên,theo ông bà truyền lại thì ngôi mộ to nằm cạnh đình là mộ của vị thần Thành Hoàng thờ trong đình.Đây là một ngôi mộ được xây bằng gạch,vữa,hợp chất xưa,có thành bao quanh,bình phong phía trước và bia.Tuy nhiên,do hình đắp nổi trên bia chỉ còn vết tích, chữ viết không còn nên không thể biết được tên tuổi người mất. Một số lễ cúng tại đình An Khánh: Lễ Kỳ Yên được tiến hành hàng năm vào ngày 15-16 tháng 11 âm lich. Nếu năm nào có hát thì thêm ngày 17. Lệ hát thì 3 năm một lần tối ngày 15 ( khoảng 19h) cúng cầu an, mời các sư ở chùa lân cận như Đông Hưng, Hội Dức đến cúng. Ngày 16 cúng dầy đủ các lễ như tục lệ cúng đìng ( Mộc dục lúc 0 giờ, Túc Yết, Đàn cả...), có học trò lễ. Tối 16 làm lễ xâu chầu . Ngày 17 tiếp các hội đình, hội miễu các nơi đến cúng và mời đoàn hát bội Thành phố về hát. Lễ Xây chầu và Tôn Vương thì phải có hát Bội Lễ cúng Thượng điền, Hạ điền và Cầu bông hiện nay không được tố chức nữa vì vùng này không còn ai làm ruộng. Người dân trong phường và cả những người ở xung quanh và các nơi khác tin tưởng vào sự ling thiêng của đình.Đêm giao thừa và những ngày Tết, người dân An Khánh đến cúng viếng đình khá đông, cầu xin điều may mắn cho suốt cả năm. Ngày thường thỉnh thoảng cũng có người đến thắp hương cúng, cầu xin thần ban phước lành, Ngoài là nơi thần Thành hoàng, đình An Khánh còn dùng làm nơi hội họp khu phố vì đình có chỗ rộng rãi . Đình cũng là nơi chính quyền địa phương mượn để đặt thùng phiếu trong các đợt bầu cử. Người dân An Khánh rất gắn bó với ngôi đình của minh như bao đời cha ông trước vẫn thế . Đình An Khánh không là một di tích lịch sử, chỉ là di tích văn hóa.Từ xưa nay, dân ở đâu thì đình ở đó. Đình gắn với địa danh , làng An Khánh có đình An Khánh, làng Bình Khánh thì đình mang tên là Bình Khánh. trong tương lai dân địa phương sẻ dời đi nơi khác. Người dân dời về Thạnh Mỹ Lợi thì đình này có dời về đó không? Và nếu dời về đó thì tên An Khánh còn phù hợp không?đó là những băn khoăn của không ít người dân và ban quý tế hội đình hiện nay về tương lai ngôi đình sau này.